У XVI–XVII стагоддзях у Рэчы Паспалітай сфарміраваўся традыцыйны шляхецкі касцюм, неад’емнай часткай якога былі жупан і кунтуш. Важным аксэсуарам, які падкрэсліваў статус і дабрабыт уладальніка, служыў кунтушовы пояс — насіўшыся зверху кунтуша і сімвалізуючы ўзровень улады і багацця.

Кунтушовыя паясы — унікальны від ручнога ткацтва, які дасягнуў росквіту ў перыяд з сярэдзіны XVIII да першай паловы XIX стагоддзя. Вырабы ствараліся на мануфактурах Рэчы Паспалітай, Расійскай імперыі і Францыі, найбольш вядомай з якіх была Слуцкая.

Высокае мастацкае майстэрства, гарманічнае спалучэнне колераў, вытанчаная арнаментыка і кампазіцыйная цэласнасць кунтушовых паясоў дазваляюць аднесці іх да выдатных дасягненняў сусветнай мастацкай культуры.

У якасці ўзораў лічыліся вырабы майстроў з Асманскай імперыі, Персіі і Індыі. У сувязі з рэдкасцю і высокай коштам прывезных паясоў узнікла неабходнасць стварэння мясцовых мануфактур, якія атрымалі назву «персіярэнь». У 1758 годзе Міхал Казімір Радзівіл запрасіў у Слуцк армянскага ткача Яна Маджарскага, які перанёс у Слуцк усходнія традыцыі вырабу шаўковых паясоў і навучыў мясцовае насельніцтва.

У залежнасці ад колькасці выкарыстаных металізаваных залатых або сярэбраных нітак паясы класіфікаваліся як літыя, паўлітыя і простыя шаўковыя. Арнамент паясоў уключаў раслінныя і геаметрычныя матывы, а на кайме размяшчалася ткацкая марка з указаннем імя майстра або месца вырабу.

У перыяд росквіту вытворчасці кунтушовых паясоў, акрамя Слуцка, мануфактуры функцыянавалі ў Гродне, Карэлічах, Слоніме, Ружанах (сучасная Беларусь), Ліпкаве, Кобылках, Кракаве, Гданьску (Польшча), Карэці, Олеску, Бучачы, Львове (Украіна). У Францыі, у Ліёне, вырабляліся паясы як з традыцыйнай слуцкай арнаментыкай, так і з арыгінальнымі французскімі матывамі.

Пасля канчатковага падзелу Рэчы Паспалітай (1795) і далучэння беларускіх земляў да Расійскай імперыі асартымент мануфактур скараціўся. Пасля падаўлення паўстання 1831 года традыцыйны шляхецкі касцюм быў забаронены, што прывяло да спынення вытворчасці кунтушовых паясоў.

У XIX — пачатку XX стагоддзяў паясы сталі экспанатамі дзяржаўных і прыватных калекцый, перадаваліся з сямейных збораў у касцёлы, дзе выкарыстоўваліся для ўпрыгожвання літургічнага ўбрання.

На часовай экспазіцыі прадстаўлены залататканыя паясы другой паловы XVIII — XIX стагоддзяў, вырабленыя на мануфактурах Слуцка, Гродна, Купаўны (Расія) і Ліёна. Экспазіцыя дапоўнена ўзорамі шляхецкага касцюма XIX стагоддзя з прыватнай калекцыі Сяргея Мікалаевіча Козлоўскага (г. Мінск).

Куратар выставы – Казуля Сяргей Віктаравіч, старшы навуковы супрацоўнік аддзела навукова-даследчай і экспазіцыйна-выставачнай работы