[:ru]Иконография сюжета Вознесения Господа Иисуса Христа восходит к византийскому искусству и сложилась на основе текстов Евангелия от Луки (Лк. 24, 50-51) и Деяний святых апостолов (Деян. 1, 9-11). Короткий пересказ этого события дается в конце Евангелия от Марка (Мк. 16, 19).
Согласно этим повествованиям, после Воскресения Иисус Христос неоднократно являлся Своим ученикам, доказывая им реальность Своего телесного Воскресения. И вот, повелев ученикам не отлучаться из Иерусалима и ждать обещанного от Отца Духа Утешителя (Лк. 24, 49; Иоан. 14, 16-17; Деян. 1, 4), Спаситель вывел учеников из города в Вифанию, на гору Елеон (Деян. 1, 12) и, подняв руки, дал им благословение, а затем стал отдаляться от них и возноситься на небо. Согласно “Деяниям святых апостолов”, Христос, начавший возноситься на небо, был сокрыт облаком, и в этот момент явились “два мужа в белой одежде”, которые объявили о Его Втором пришествии. Ученики поклонились Ему и с радостью вернулись в Иерусалим (Лк. 24, 52), где через несколько дней на них сошел Святой Дух (Деян. 2, 1-4). О присутствии Девы Марии при Вознесении Иисуса Христа свидетельствует церковное предание: произведения Святых Отцов, богослужебные тексты праздника.
Самым ранним дошедшим до нас изображением Вознесения является рельеф на деревянных дверях церкви Санта-Сабина в Риме (V в.). На ампуле Монцы (VI в., сокровищница собора Св. Иоанна Предтечи в Монцы, Италия) представлена композиция, которая полностью сложилась к этому времени: четыре ангела поддерживают мандорлу (сияние овальной формы) с Христом, который сидит на престоле, внизу Матерь Божия Оранта и двенадцать оживленно разговаривающих апостолов. Согласно иконографическому канону, Богородица должна быть в позе Оранты (с воздетыми в молитве руками), по сторонам от Нее два ангела и апостолы. В верхнем регистре в мандорле, которую поддерживают четрые ангела, – Господь Иисус Христос. На горе – изображение ступней ног Спасителя.
Икона, представленная в экспозиции, старообрядческого происхождения. Старообрядчество – сложное религиозное и культурное явление, история которого насчитывает более трехсот лет. Старообрядцы и в начале XX в. сохраняли древнюю технологию византийского иконного письма и каноны древнерусской иконописи.[:]
[:be]Іканаграфія сюжэта Узнясення Госпада Ісуса Хрыста ўзыходзіць да візантыйскага мастацтва і склалася на падставе тэкстаў Евангелля паводле Лукі (Лк. 24, 50-51) і Дзеянняў апосталаў (Дзеян. 1, 9-11). Кароткі пераказ гэтай падзеі даецца ў заканчэнні Евангелля паводле Марка (Мк. 16, 19).
Паводле гэтых апавяданняў, пасля свайго Уваскрэсення Ісус Хрыстос неаднаразова з’яўляўся Сваім вучням, даказваючы ім праўдзівасць Свайго цялеснага Уваскрэсення. Урэшце, загадаўшы вучням не адлучацца з Іерусаліма і чакаць абяцанага ад Айца Духа Суцяшыцеля (Лк. 24, 49; Іаан. 14, 16-17; Дзеян. 1, 4), Гасподзь вывеў вучняў з горада ў Віфанію, на гару Елеон (Дзеян. 1, 12), і, падняўшы рукі, даў ім блаславенне, а затым стаў аддаляцца ад іх і ўзносіцца на неба. Паводле “Дзеянняў святых апосталаў”, Хрыстос, пачаўшы ўзносіцца на неба, быў сакрыты воблакам, і ў той момант з’явіліся “два мужы ў белым адзенні”, якія абвясцілі аб Яго Другім прышэсці. Вучні пакланіліся Яму і з радасцю вярнуліся ў Іерусалім (Лк. 24, 52), дзе праз некалькі дзён на іх сышоў Святы Дух (Дзеян. 2, 1-4). Аб прысутнасці Дзевы Марыі пры Узнясенні Ісуса Хрыста сведчыць царкоўнае паданне: творы святых айцоў, богаслужэбныя тэксты свята.
Самай ранняй дайшоўшай да нас выявай Узнясення з’яўляецца рэльеф на драўляных дзвярах царквы Санта-Сабіна ў Рыме (V ст.). На ампуле Монцы (VI ст., скарбніца сабора Св. Іаана Прадцечы ў Монцы, Італія) прадстаўлена кампазіцыя, якая поўнасцю склалася да гэтага часу: чатыры анёлы падтрымліваюць мандорлу (святло авальнай формы) з Хрыстом, які сядзіць на прастоле, знізу Маці Божая Аранта і дванаццаць ажыўлена размаўляючых апосталаў. Згодна іканаграфічнаму канону, Маці Божая павінна быць у позе Аранты (малітоўная поза з уздзетымі рукамі), па баках ад Яе два анёлы і апосталы. У верхнім рэгістры ў мандорле, якую падтрымліваюць чатыры анёлы, – Ісус Хрыстос. На гары маюцца выявы ступняў ножак Ісуса Хрыста.
Ікона, прадстаўленая ў экспазіцыі, стараабрадчаскага паходжання. Стараабрадчаства – складаная рэлігійная і культурная з’ява, якая налічвае больш за трохсотгадовую гісторыю. Стараабрадцы і ў пачатку ХХ ст. захоўвалі старажытную тэхналогію візантыйскага іконнага пісьма і каноны старажытнарускага іканапісу.[:]
